3. Ո՞րն է հարկվող եկամուտը
Հարկվող եկամուտը դա ֆիզիկական անձի հաշվետու ժամանակաշրջանի համախառն եկամտի և «Եկամտահարկի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազեցումների դրական տարբերությունն է: Օրենքով սահմանված նվազեցումներ են՝

• նվազեցվող եկամուտները,
• անձնական նվազեցումները,
• ծախսերը:

4. Ո՞րն է համախառն եկամուտը
Համախառն եկամուտը հաշվետու ժամանակաշրջանում ֆիզիկական անձի ստացած բոլոր եկամուտների հանրագումարն է՝ անկախ դրանց ստացման աղբյուրներից: Սակայն, հիշենք, որ եկամտի որոշ տեսակներ՝ ներառվելով համախառն եկամտի մեջ, միաժամանակ նվազեցվում են այդ եկամտից: Նշենք նվազեցվող եկամուտներից մի քանիսը՝

• զինծառայողների զինվորական ծառայության հետ կապված եկամուտներ.
• նորմաների սահմաններում փոխհատուցման վճարներ.
• ոչ առևտրային կազմակերպությունների կանոնադրական գործունեության շրջանակներում վճարվող օգնություն.
• պետության կողմից վճարվող կրթաթոշակներ. - ապահովագրական հատուցումներ.
• շահաբաժիններ և արժեթղթերից ստացված եկամուտներ.
• գյուղատնտեսական արտադրանք արտադրողի այդ արտադրանքի իրացումից ստացված եկամուտը, ինչպես նաև դրա 10%-ը չգերազանցող այլ եկամուտներ: Համախառն եկամտից նվազեցվող եկամուտների ամբողջական ցուցակը կարելի է գտնել <<Եկամտահարկի մասին>> ՀՀ օրենքի 9-րդ, 10-րդ և 11-րդ հոդվածներում:

5. Ո՞րն է անձնական նվազեցումը
Անձնական նվազեցումը՝ 20,0 հազ. դրամի չափով, դա ֆիզիկական անձի ստացած եկամտի այն չափն է, որը եկամտի ստացման յուրաքանչյուր ամսվա համար նվազեցվում է նրա տարեկան համախառն եկամտից՝ տարեկան եկամուտների մասին հայտարարագրով: Բացի այդ, ՀՀ քաղաքացին անձնական նվազեցման իրավունք ունի նաև յուրաքանչյուր հարկային գործակալից ստացվող ամսական համախառն եկամտից:

6. Ովքե՞ր ունեն ծախսերը նվազեցնելու իրավունք
Տարեկան եկամուտների մասին հայտարարագիր ներկայացնող ֆիզիկական անձինք և անհատ ձեռնարկատերերը տարեկան համախառն եկամուտը կարող են նվազեցնել ձեռնարկատիրական գործունեության և քաղաքացիաիրավական պայմանագրից եկամուտների ստացման հետ կապված անհրաժեշտ և փաստաթղթերով հիմնավորված ծախսերի չափով: Ծախսերը հիմնավորող փաստաթղթերի նկատմամբ ներկայացվող պահանջները սահմանված են ՀՀ կառավարության 25.08.1998թ. N 525 որոշմամբ: Ուշադրություն՝ անհատ ձեռնարկատիրոջ կատարած ծախսերը (այդ թվում՝ էլեկտրաէներգիայի, կապի և կոմունալ այլ ծախսերը) համարվում են ձեռնարկատիրական գործունեության գծով փաստաթղթերով հիմնավորված ծախսեր, եթե դրանք կատարվել են որպես անհատ ձեռնարկատեր:

7. Ի՞նչ կարգով են եկամտահարկ վճարում
Ֆիզիկական անձը եկամտահարկը վճարում է.

• եկամուտը վճարող կազմակերպության կամ անհատ ձեռնարկատիրոջ (այսուհետ՝ հարկային գործակալ) միջոցով, որոնք ֆիզիկական անձին (բացառությամբ անհատ ձեռնարկատիրոջը) օրենքով սահմանված եկամուտներ վճարելիս՝ յուրաքանչյուր վճարման դեպքում, կրում են եկամտահարկը հաշվարկելու, պահելու և բյուջե փոխանցելու պարտավորություն,
• ինքնահայտարարագրմամբ՝ տարեկան եկամուտների մասին հայտարարագրով, երբ ֆիզիկական անձի (այդ թվում՝ անհատ ձեռնարկատիրոջ) ստացած եկամուտները չեն հարկվել հարկային գործակալների միջոցով: Եկամտահարկի հաշվարկման բանաձևը
• Հարկային գործակալի միջոցով՝ ամսական հարկվող եկամուտներից

Ռոյալթիներից, տոկոսներից, վարձակալական վճարներից և ֆիզիկական անձանցից գույք ձեռք բերելու դիմաց վճարվող եկամուտներից հարկային գործակալը եկամտահարկը հաշվարկում է առանձին՝ 10%-ով, իսկ օտարերկրյա քաղաքացիների ապահովագրական հատուցումներից և փոխադրման (ֆրախտի) դիմաց վճարվող եկամուտներից՝ 5%-ով, առանց որևէ նվազեցման:

Ուշադրություն՝ այն դեպքերում, երբ հարկային գործակալը ֆիզիկական անձին վճարում է եկամուտ առանց գրավոր պայմանագիր (օրենքով պահանջվող տվյալների պարտադիր նշումով) կնքելու, եկամտահարկը առևտրային կազմակերպությունների և անհատ ձեռնարկատերերի կողմից հաշվարկվում է 3%-ով, այլ կազմակերպությունների կողմից՝ 15%-ով՝ առանց որևէ նվազեցման:

• Ինքնահայտարարագրմամբ՝ հարկային գործակալի միջոցով չհարկված տարեկան հարկվող եկամուտներից

Ռոյալթիներից, տոկոսներից և վարձակալական վճարներից ֆիզիկական անձինք եկամտահարկը հաշվարկում են առանձին՝ 10% դրույքաչափով, առանց որևէ նվազման:
Տարվա ընթացքում ֆիզիկական անձի հարկային գործակալներից ստացած այն եկամուտները, որոնցից եկամտահարկի հաշվարկման և վճարման պարտավորությունը կրում են դրանք վճարող հարկային գործակալները, կարող են չհայտարարագրվել ֆիզիկական անձի կողմից և այդ եկամուտները չեն ներառվում տարեկան համախառն եկամտի մեջ:

Ուշադրություն՝ ոչ առևտրային կազմակերպություններին կատարված բարեգործական և այլ անհատույց հատկացումները համախառն եկամտից նվազեցվում են հարկվող եկամտի 5 %-ից ոչ ավել չափով:

8. Եկամտահարկի հաշվետվությունների ներկայացումը և հարկի վճարման ժամկետները

Ուշադրություն՝ ՀՀ քաղաքացիներին վճարված այն եկամուտների մասին, որոնցից կազմակերպությունը կամ անհատ ձեռնարկատերը կատարել է եկամտահարկի պահում՝ այսինքն հանդիսացել է հարկային գործակալ, տեղեկություններ հարկային մարմնին կարող են չներկայացվել:

9. Եկամտահարկի կանխավճարների և եկամտահարկի վճարների կատարումը
Անհատ ձեռնարկատերը կատարում է եկամտահարկի կանխավճարներ, եթե նախորդ տարվա ընթացքում իրականացրած ձեռնարկատիրական գործունեությունից հաշվարկված եկամտահարկի գումարը գերազանցել է 50,0 հազ. դրամը: Անհատ ձեռնարկատերը կանխավճարների մուծումները կատարում է յուրաքանչյուր եռամսյակ՝

• նախորդ տարվա ձեռնարկատիրական գործունեությունից հաշվարկված եկամտահարկի գումարի 1/6-րդ չափով.
• յուրաքանչյուր եռամսյակի վերջին ամսվա 15-ից ոչ ուշ:

Հաստատագրված վճար կամ պարզեցված հարկ վճարող հանդիսացողներից բացի, մնացած բոլոր դեպքերում որպես անհատ ձեռնարկատեր պետական գրանցում ունեցող ֆիզիկական անձի տարեկան եկամտահարկի վճարած գումարը պետք է պակաս չլինի 30,0 հազ. դրամից (եկամտահարկի նվազագույն գումար):

Եկամտահարկի նվազագույն գումարը՝ ամսական 2500 դրամի հաշվարկով, վճարվում է անհատ ձեռնարկատեր հանդիսանալու ամիսներին համամասնորեն, եթե անհատ ձեռնարկատերը տվյալ տարում՝

• նոր է ստացել ձեռնարկատիրական գործունեության պետական գրանցում,
• պետական գրանցմամբ դադարեցրել է ձեռնարկատիրական գործունեությունը:

Ուշադրություն՝ անհատ ձեռնարկատիրոջ տարեկան եկամտահարկի հաշվարկված գումարը 30,0 հազ.դրամից պակաս լինելու դեպքում դրանց բացասական տարբերությունը ենթակա չէ վերադարձման (այդ թվում՝ գործունեության դադարեցման դեպքում)՝ այն հաշվանցվում է միայն գալիք ժամանակաշրջանի համար հաշվարկված եկամտահարկի գումարներից: Անհատ ձեռնարկատեր չհանդիսացող այն ֆիզիկական անձինք, որոնց ստացած եկամուտները եկամտի վճարման աղբյուրի մոտ ենթակա չեն հարկման եկամտահարկով, յուրաքանչյուր ամիս կատարում են եկամտահարկի վճարների մուծումներ՝ - տվյալ ամսվա համախառն եկամտի 10%-ի չափով, - յուրաքանչյուր ամսվան հաջորդող ամսվա 15-ից ոչ ուշ: Ուշադրություն՝ հաշվետու տարվա ավարտից հետո ֆիզիկական անձը, այդ թվում անհատ ձեռնարկատերը, հարկային մարմին ներկայացվող տարեկան եկամուտների մասին հայտարարագրով վերահաշվարկում է եկամտահարկի գումարը՝ ելնելով տարեկան հարկվող եկամտից, և հաշվանցում տվյալ տարվա համար մուծված կանխավճարները և եկամտահարկի վճարները:

10. Ովքե՞ր և ինչպե՞ս են ներկայացնում տարեկան եկամուտների մասին հայտարարագիրը
Տարեկան եկամուտների մասին հայտարարագիր ֆիզիկական անձինք պարտավոր են ներկայացնել հարկային գործակալ չհանդիսացողներից ստացված եկամուտների, ինչպես նաև անհատ ձեռնարկատերերի կողմից ձեռնարկատիրական գործունեությունից ստացված եկամուտների վերաբերյալ: Հայտարարագիր կարող է չներկայացվել, եթե ստացվել է.

• «Եկամտահարկի մասին» ՀՀ օրենքի 9-րդ, 10-րդ և 11-րդ հոդվածներով սահմանված նվազեցվող եկամուտ.
• հարկային գործակալի միջոցով հարկվող եկամուտ.
• բացառապես եկամտահարկին փոխարինող պարզեցված հարկով կամ հաստատագրված վճարների ձևով հարկվող գործունեությունից եկամուտ:

Տարեկան եկամուտների մասին հայտարարագրում ֆիզիկական անձը ներառում է հարկային տարվա ընթացքում հարկային գործակալների միջոցով չհարկված փաստացի ստացված եկամուտներն և դրանց գծով փաստացի կատարված ծախսերը, այսինքն այդ մասով հայտարարագիրը լրացվում է ,վճարման՝ դրամարկղայինե եղանակով: Անհատ ձեռնարկատերը ձեռնարկատիրական գործունեության մասով կիրառում է հաշվառման ,հաշվեգրմանե եղանակը՝ ելնելով այդ եկամուտների ստացման իրավունքը ձեռք բերելու կամ դրա համար այդ ծախսերը ճանաչելու պահից, անկախ եկամտի փաստացի ստացման կամ վճարումների իրականացման ժամկետից:

Ուշադրություն՝ Եթե ձեռնարկատիրական գործունեության գծով արդյունքը բացասական է, ապա այն՝ որպես հաշվետու տարվա ձեռնարկատիրական գործունեությունից վնաս, փոխանցվում է վնասի ստացման տարվան հաջորդող 5 տարիներ և կարող է նվազեցվել միայն հետագա տարիներում ձեռնարկատիրական գործունեությունից ստացված եկամուտներից:

11. Ի՞նչ կլինի, եթե խախտվեն «Եկամտահարկի մասին» ՀՀ օրենքի պահանջները
Հարկային գործակալների և տարեկան եկամուտների մասին հայտարարագիր ներկայացնող ֆիզիկական անձանց կողմից այս հարկատեսակի կանոններին և պահանջներին չհետևելու դեպքում, ցանկացած օրինախախտման համար նրանք ենթարկվում են օրենքով սահմանված տույժերի և (կամ) տուգանքների: Դրանք կարելի է գտնել «Եկամտահարկի մասին» ՀՀ օրենքի 38-րդ հոդվածում և «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքում, սակայն հենց եկամտահարկ վճարողի շահերից է բխում օրինախախտումներ թույլ չտալ և կատարել օրենսդրությամբ սահմանված պարտավորությունները:

12. Որտեղի՞ց կարելի է խորհրդատվություն ստանալ
Զանգահարել տարածքային հարկային տեսչություններ հետևյալ հեռախոսահամարներով.